Ruimte 8->meer
Ruimte 8 is een themanummer over de sanering en herbestemming van vervuilde bedrijventerreinen in Vlaanderen. De regio heeft behoefte aan bijkomende bedrijventerreinen, maar in het druk bevolkte en wanordelijk geordende Vlaanderen is de ruimte schaars. Zuinig ruimtegebruik wordt dan ook een prioriteit in het door de regering op te stellen Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. De sanering van vervuilde bedrijventerreinen is daarbij een alternatief voor het aansnijden van nieuwe terreinen. Ruimte zet de beleidsinstrumenten op een rij, blikt terug op de ervaringen in Vlaanderen en belicht vooral veel concrete projecten.
In Oostende (Oosteroever), Vilvoorde (Watersite) en Leuven (Vaartkom) lopen door Vlaanderen financieel ondersteunde strategische projecten ter uitvoering van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Het zijn blinde vlekken die de komende jaren tot nieuwe stadsdelen met verschillende functies zullen worden ontwikkeld. Het zijn bijna per definitie projecten van lange adem, de complexiteit is groot, het ambitieniveau hoog. Er zijn veel publieke en private partners bij betrokken, verschillende planningsprocessen moeten op elkaar worden afgestemd.
In Marseille en bij ons in Ronse en Genk krijgen gesaneerde bedrijventerreinen een - al dan niet gedeeltelijke - culturele herbestemming. In de Franse havenstad wordt de fabriek waar tot voor twintig jaar Gauloises werden gemaakt, een culturele broedplaats. Het stadsbestuur van Ronse wil het wat slapende provinciestadje cultureel op de kaart zetten met de ontwikkeling van een cultureel totaalproject op het verlaten fabrieksterrein van de gewezen weverij en ververij “Teintureries Belges”. Genk viel in de prijzen voor de wijze waarop het mijnterrein van Winterslag een nieuwe plaats in de stad heeft gekregen en voor de vermenging van functies op C-mine, op het snijpunt van innovatie en belevenis. In en rond de beschermde en imposante industriële relicten van het mijnverleden bouwt het Genkse stadsbestuur een site uit, die op vier pijlers steunt: cultuur, creatieve economie, toerisme en recreatie, en educatie.
In het Economisch Netwerk Albertkanaal worden bestaande bedrijventerreinen geherstructureerd, onder meer in Lanaken, Ham/Tessenderlo en Herentals. Bij de sanering van het Eilandje in Zwijnaarde maakt iedereen winst: de overheid, het bedrijf dat de vervuiling erfde, de baggeraar die met slib de grond ophoogt en de buurt die er een waterrijk natuurgebied met fiets- en wandelpad bij krijgt. Op het nieuwe bedrijventerrein zouden 1800 tot 2200 mensen aan de slag kunnen.
“Het allerbelangrijkst om te slagen, is een grote dosis lef. Wie zijn nek niet durft uit te steken of bang is om op zijn bek te gaan, moet er niet aan beginnen.” Dirk Cleiren (Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij Antwerpen) heeft het over wat de voorbije tien jaar veranderde in de herontwikkeling van vervuilde bedrijventerreinen. Tot slot staat onderzoekster Barbara Van Dyck stil bij de volgens haar ontbrekende visie op de sociale, economische en ecologische meerwaarde van herbestemming van bedrijventerreinen.
In de gewone rubrieken besteedt Ruimte aandacht aan de evaluatie van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. “Door de sterke invloed van het ambtelijk/bestuurlijke apparaat en door het strikt hanteren van de ruimtebalans, is een tendens tot overdreven juridisering in planvormen gegroeid en worden maatschappelijk/economische krachten te weinig bij de zaak betrokken, waardoor de realisatie van het RSV moeizaam verloopt”, is één van de besluiten. In een historische artikel wordt het verhaal van de kusttram verteld en hoe die tram het aanzicht van de Belgische kust ingrijpend heeft veranderd. Een arm duinengebied groeide uit tot een vastgoedeldorado…
