Activiteiten > Werelddag van de Stedenbouw > Werelddag van de Stedenbouw 2022

24-11-2022

Werelddag van de Stedenbouw 2022

inschrijven

Ruimte voor water

De jaarlijkse Werelddag van de Stedenbouw is de drukst bezochte VRP-activiteit en werd doorheen de jaren een niet te missen netwerkevent waar planners, stedenbouwkundigen en professionelen uit andere disciplines elkaar ontmoeten. We zijn dit jaar te gast in Kortrijk en laten ons onderdompelen in het thema water.

Er is geen ontkomen aan: als ruimtemaker krijg je vroeg of laat het thema water op je bord. Droogte, overstromingen en zorgwekkende vervuiling dwingen ons koers te veranderen. Het is dan ook indrukwekkend hoe de kennis over ons watersysteem groeide de voorbije jaren. Die kennis vormt steeds meer de basis van een nieuwe generatie plannen en ontwerpen. De bewustwording over de waterkwaliteit en -kwantiteit dringt door op diverse schaalniveaus: bij de realisatie van innovatieve projectontwikkeling op lokaal niveau, de uitrol van groenblauwe netwerken op regionaal niveau en in beleidsplannen en wetgeving op Vlaams en Europees niveau. Nature based solutions leiden tot innovatieve en multifunctionele ontwerpen, die bewoners en gebruikers ‘dichter’ bij water brengen. Met de bodem als spons in ons achterhoofd vinden we onze landschappen en bebouwde omgevingen opnieuw uit, met ongeziene kansen voor de ruimtelijke kwaliteit. Iedere schone druppel telt. Iedere gewipte tegel telt. Iedere nieuwe meander ook.

Ruimte voor water is een opdracht voor stedenbouwkundigen, ontwerpers, planners, hydrologen, milieu- en klimaatambtenaren, rioolbeheerders, landschapsbeheerders, burgers, bedrijven en politici samen. Welkom op de Werelddag van de Stedenbouw 2022!

Praktisch

24 november 2022.

Evenementenhal Depart. Nelson Mandelaplein 18. Kortrijk.

€115 voor VRP-leden

€185 voor niet-leden

€25 voor studenten (na geldig vertoon van studentenkaart)

Annuleren is kosteloos t/m 17 november. Daarna zijn we genoodzaakt het gehele bedrag aan te rekenen.

Programma 

Voormiddag 

9u30: welkom en situering van het dagprogramma door Toon Verlinden, wetenschapscommunicator en auteur van het boek Weg Van Water.

9u40: Schepen Wout Maddens (Stad Kortrijk): Werken aan Ruimte Voor Water.

9u55-10u30: Patrick Willems (KULeuven en expertenpanel Weerbaar Waterland, Voorzitter Vlario en lid Droogtecommissie).

Patrick Willems neemt ons mee in de werking van het watersysteem en biedt een overzicht van de uitdagingen in Vlaanderen op vlak van waterkwantiteit en waterkwaliteit op diverse beleidsniveaus en over sectoren. 

10u30-11u05: Jan Staes (UAntwerpen) en David Verhoestraete (Cluster) 

De droogteproblematiek is verschillend per gebied of regio. Jan Staes legt uit hoe die regionale differentiatie met bodem samenhangt en welke diverse strategieën er nodig zijn tegen droogte? David Verhoestraete maakt hier de ruimtelijke vertaling van: wat betekent dit voor ruimtelijk planners en landschapsontwerpers? Hoe vertalen we die kennis naar ruimtelijk ontwerp? 

11u05-11u25: pauze 

11u30-12u15: Panelgesprek gemodereerd door Joachim Declerck (AWB) met Patrick Willems (KULeuven), Jan Staes (UAntwerpen), Liesbeth Gellinck (VLM), Maarten Hens (Departement omgeving) en de VMM.

Joachim Declerck start met de belangrijkste ruimtelijke inzichten van de hoogwatercommissie als leidraad voor het debat. 

Hoe kunnen we op een systeemaanpak inzetten? Hoe weet je of je lokale maatregelen passen in een visie op een gebied op hoger schaalniveau? Wat is de rol van de diverse beleidsniveaus? Hoe moet de Blue Deal 2.0 eruitzien? 

Ook vanuit de zaal is er de mogelijkheid om vragen voor te leggen! 

12u15: Conclusies voormiddag en oproep (VRP)

12u30-13u25: Lunch 

Namiddag 

13u30-14u: Li An Phoa (Drinkable Rivers) 

Li An Phoa studeerde bedrijfskunde, filosofie en systeemecologie. Ze is oprichter van Drinkable Rivers en de nomadische buitenschool Spring College. Daarnaast geeft ze wandelcolleges op Business Universiteit Nyenrode en de Internationale School voor Wijsbegeerte. In 2018 liep ze 1.000 kilometer langs de Maas, van de bron in Frankrijk tot de monding in de Noordzee. Die wandeling vormde de start van Mayors for a Drinkable Meuse, een internationaal burgemeestersnetwerk voor een drinkbare Maas. Ook zette Li An met haar stichting een ambitieus burgeronderzoek op dat mensen wereldwijd in staat stelt om de gezondheid van beken en rivieren te onderzoeken. 

14u-14u30: Leren uit het territoriaal ontwikkelingprogramma TOP Dender, Liesl Vanautgaerden (Departement Omgeving) en Wim L’Ecluse (provincie Oost-Vlaanderen) 

De Dendervallei kent belangrijke uitdagingen op vlak van demografie, economie, mobiliteit, open ruimte en klimaat. Deze vergen een geïntegreerde aanpak en gebiedsgerichte samenwerking tussen Vlaamse, provinciale en lokale actoren. Liesl en Wim tonen wat dat concreet betekent en hoe je naar zichtbare resultaten op het terrein kan werken.  

14u30-14u40: verplaatsing naar sessies 

14u40-16u30: deelsessies 

Vanaf 16u30: eindspeech en receptie 

Deelsessies  

  1. Van betonland naar sponsland: water stuurt ruimtelijke planning   

Sessievoorzitter: Marjolijn Claeys (Voorland)  

Als water sturend wordt voor de ruimtelijke planning, zoals geadviseerd wordt door de Commissie Hoogwater, dan heeft dat gevolgen voor regionale en de lokale visies op waar nog wel of niet ontwikkeld kan worden.   

Peter Lacoere (Veneco, Hogent) verknoopt de opgave van bouwshift met het anticiperen op fenomenen zoals een waterbom. Hij geeft een overzicht van beleidsacties die dringend nodig zijn betrekking tot de watergevoelige open ruimte gebieden. 

De Antwerpse vzw GruunRant ontwikkelde een GIS analyse methodiek waarbij de watersysteemkaart, de bestemmingen en het effectieve ruimtebeslag geïntegreerd worden. Op die manier maken ze actiezones zichtbaar waar een mix van maatregelen aan gekoppeld kunnen worden. Dirk Cleiren legt uit hoe ze vanuit een bewonerscollectief werk maken van zo’n regionale visie en aanpak.    

Daarna gaan we in interactie met het publiek, hoe maken we ruimte voor sponsland aan de hand van onze ruimtelijke planningsinstrumenten? 

  1. Rivieren als gebiedsgerichte opdracht  

Sessievoorzitter: Griet Celen (VLM) 

Rivieren houden zich niet aan gemeentegrenzen. Rivierbeleid is dan ook noodzakelijk gebiedsgericht.  In deze deelsessie trekken we lessen uit het gebiedsgerichte processen in valleigebieden waar de VLM bij betrokken is en uit de gebiedscoalities van Water-land-schap. 

Bram Abrams, arrondissementscommissaris Vlaamse Dienst Gouverneur Antwerpen en procesbegeleider in het valleigebied van De Kleine Nete licht toe hoe je in een gebied aan de slag gaat in een gebied waar reeds verschillende planprocessen lopen en waar verschillende actoren betrokken zijn. Hoe werk je in zo’n context aan een gedeelde agenda in functie van ruimte voor de rivier?   

In de sessie nemen we tijd voor interactie met het publiek, voor iedereen die bij gebiedsgerichte processen betrokken is.  

  1. Water als blauwdruk in het landschapsontwerp  

Sessievoorzitter: Isabelle Putseys (Sweco)

Doelstellingen als waterinfiltratie, wateropslag en waterbeleving zijn niet meer weg te denken in landschapsontwerp. Om tot geslaagde ontwerpen te komen volstaat knip- en plakwerk echter niet. De context is bepalend en bestaat uit de dynamiek tussen waterkwaliteit en oever, werken vanuit biodiversiteit en bodem en vanuit de rivier in stedelijke netwerken, De nood om te werken aan waterveiligheid en waterbeschikbaarheid wordt duidelijk, een coherente visie waarbinnen kleinere ontwerpopgaves zich situeren is echter noodzakelijk. Drie ervaren landschapsarchitectes (Annelies de Nijs van Atelier Horizon, Claire Laeremans van Lama en Florence Vannoorbeeck van Buur part of Sweco) nemen je mee in hun visievorming dat de basis vormde voor concrete realisaties.  

  1. Water in de stad en in de gemeente

De sessievoorzitter voor deze deelsessie volgt later.

Lokale besturen werken op dit moment volop aan “hemelwater- en droogteplannen”. Deze beogen een integrale, gedragen en gebiedsdekkende visie op het hele watersysteem. In deze deelsessie tonen we op welke manier we dit aan ons ruimtelijk beleid kunnen koppelen. Wat kunnen we enerzijds leren uit de waterplannen van grote steden als Antwerpen en Brussel en hoe gaan kleinere steden en gemeenten met wateruitdagingen aan de slag.  

  1. Burgers aan boord 

Sessievoorzitter: Lieven Symons (Labo Ruimte)  

Experten en overheden alleen zijn niet in staat de wateruitdagingen op hun eentje op te lossen. De hele samenleving moet mee. Daarom is het belangrijk burgers van in het begin te betrekken bij de aanpak van ruimte voor water. Dat kan op diverse manieren. 

We trekken naar Brussel waar de VUB een Citizen Science project heeft gelanceerd in kader van Brusseau. Vervolgens gaan we naar de wijk Waterschei in Genk waar ‘Waterrijk Waterschei’ met bewoners zelf zoekt naar oplossingen. Karolien Van Dyck (Common Ground) licht toe op welke manier zij een ‘gedeelde grond’ zoeken met burgers in waterdossiers. En de provincie Antwerpen licht het uitgebreid participatietraject achter ‘Laakland’ toe. Vier keer een heel andere aanpak in heel andere contexten, met water als blauwe draad.  

  1. Oplossingsgericht landschappen maken: ontwerp als drijfveer voor beleid 

Sessievoorzitter: David Verhoestraete (Cluster Landscape)

Ontwerpend onderzoek vormt de noodzakelijke schakel tussen top down en bottom up, en kan daardoor diverse actoren in beweging brengen, wat een must is bij grootschalige projecten.  Het ‘vermaatschappelijkt’  ruimtelijke uitdagingen en maakt het mogelijk om in oplossingen te denken.  

Eind jaren 80 heeft het ontwerpend onderzoek van ‘Plan Ooievaar’ in Nederland een baken verlegd. De ontwerpers toonden op welke manier de valleien beter beschermd konden worden tegen wateroverlast. De daaropvolgende decennia maakte het programma “Ruimte voor de Rivier” plan Ooievaar concreet. Net op tijd: de rivier nam die ruimte effectief in toen de regen met bakken uit de lucht viel in 2021. De interactie tussen landschappelijk ontwerp en realisatie is dus cruciaal. De complexiteit en techniciteit die bij water komt kijken vergt een grondige en gedifferentieerde aanpak, zoals ook het Sigmaplan in Vlaanderen toont. Het ontwerpend onderzoek van ‘De Droge Delta’ beoogt op een zelfde manier aanjager zijn om realisatie-processen in gang te zetten om ruimte te maken voor een droogte-aanpak.  

  1. Terreinbezoek De Leieboorden (Stad Kortrijk)  

Water is een zeer dankbaar gegeven om kwaliteitsvolle en unieke publieke ruimte in de stad te realiseren. De Leiewerken In Kortrijk evolueerden van een infrastructuurwerk naar een stadsvernieuwingsproject met kwalitatieve publieke ruimte en zijn de motor voor tal van boeiende stadsprojecten. 

We gaan te voet! Max 20 personen.

  1. Terreinbezoek Heulebeek (Stad Kortrijk) 

De Heulebeek takt aan op de Leie en is prominent aanwezig in groot Kortrijk. De beek verandert doorheen diverse contexten: van stedelijke wijken tot open ruimte. We trekken met de fiets naar de Heulebeek in de diverse verschijningsvormen, ontdekken hoe bewonersgroepen aan hun beek gehecht zijn en waar de naam Preetjesmolen vandaan komt (en waarom dat voor een ontwerp belangrijk is).   

We gaan met de fiets! Max 20 personen. 

Met dank aan onze werkgroepleden Isabelle Putseys (Sweco), Lieven Symons (Labo Ruimte), Liesbeth Gellinck (VLM), Timo Stevens (De Urbanisten), Greet Timmermans (VMM) en Jan Staes (UAntwerpen).

inschrijven

inschrijven:

formulier wordt geladen...