Ruimte > Ruimte 40

Ruimte 40

December 2018

urban sprawl

Ruimte 40 is een themanummer over urban sprawl, een complex ruimtelijk, sociaal en cultureel fenomeen waar allerlei – meestal negatieve – connotaties aan vast hangen.

Om grip te krijgen op deze ruimte- en geldverslindende problematiek vroeg het Departement Omgeving (Vlaamse Overheid) de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) om in samenwerking met Common Ground en de VRP een poging te doen urban sprawl in Vlaanderen te monetariseren. Verschillende ruimtelijke toekomstscenario’s werden daarbij getest en becijferd. De allereerste resultaten van dat onderzoek vormen het vertrekpunt voor dit dossier, dat zoveel mogelijk facetten van urban sprawl in beeld brengt.  

artikels

  • sneak peek | lees het volledige artikel

    Gaat en verspreidt u. De monetarisering van urban sprawl

    Auteurs: Karolien Vermeiren, Steven Broekx en Karolien Van Dyck (01-12-2018) | In 2017 startte de Vlaamse Instelling voor Technlogisch Onderzoek (VITO) in opdracht van het Vlaams Planbureau voor Omgeving een onderzoek naar het monetariseren van urban sprawl in Vlaanderen. Het doel van de opdracht is inzicht te verwerven in de maatschappelijke kosten en baten van (ruimtelijk) beleid dat ageert tegen urban sprawl, om zo een publiek debat op gang te brengen en het maatschappelijk en politiek draagvlak van het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid te verhogen. Hoewel het onderzoek nog niet volledig afgerond is, geven de onderzoekers in deze bijdrage alvast een overzicht van de eerste bevindingen, samen met een paar onthutsende cijfers.

    lees meer
  • De integrale omgevingsvisie. Een utopie?

    Auteur: Kristien Lefeber (01-12-2018) | De urban sprawl heeft niet alleen een weerslag op infrastructuur en mobiliteit, maar ook op de kosten en het niveau van de publieke dienstverlening. Dat vraagt om een sectoroverschrijdende aanpak. Wellicht kan de nieuwe Omgevingswet, die in Nederland in 2021 van kracht wordt, ons daarbij een handvat aanreiken.

    lees meer
  • Dorp 2.0. Ontwerpend onderzoek naar kernversterking

    Auteurs: Frédéric Rasier, Charlotte Jacobs, Filip Buyse, Esther Jacobs (01-12-2018) | Niets zo typerend voor de Vlaamse regio als de nevel van piepkleine tot middelgrote, historisch verankerde dorpskernen. Toch krijgen dorpen in de ruimtelijke ordening vaak niet meer dan een figurantenrol toebedeeld. In 'Ontwerp op maat van het dorp' (Ruimte18) gaf Maat-ontwerpers al aan dat de projectmatige stedenbouwkundige aanpak die de voorbije decennia is ontwikkeld met een uitgesproken focus op steden, niet zomaar toepasbaar is in het Vlaamse 'buitengebied'. Dorpen staan vandaag nochtans voor gelijkaardige maatschappelijke opgaven als steden. Daarom ging Maat op zoek naar een gepast ruimtelijk kader voor het dorp van de 21ste eeuw.

    lees meer
  • Hangen tussen grijs en groen. Jongeren in de nevelstad

    Auteurs: Johan Meire, Sabine Miedema (01-12-2018) | Als je kinderen en jongeren vraagt of ze graag in hun buurt of gemeente wonen, hebben ze het, los van hun woning zelf, meestal over drie dingen die er voor hen toe doen. Zijn er voldoende en goede plekken en voorzieningen om elkaar te ontmoeten, te spelen, rond te hangen? Is er het gevoel dat de gemeente of buurt leeft, dat er iets te beleven valt en dat mensen elkaar kennen? En kunnen kinderen en jongeren zich goed (autonoom) verplaatsen naar belangrijke plekken dichtbij en iets verderaf?

    lees meer
  • Onnozelaars uit de verkaveling, verenigt u!

    Auteurs: Oswald Devisch en Lieve Custers (01-12-2018) | 'Wij, onnozelaars van het platteland', zo luidde de titel van een opiniestuk van journaliste Kaat Schaubroeck in De Standaard op 5 december 2016, waarin ze schreef hoe ze zich in een hoek geduwd voelde als inwoner van een plattelandsdorp: iemand die bang is van de stad en die - hoe kan het ook anders -in een fermette woont en de godganse dag met een bedrijfswagen rondrijdt op zoek naar de laatste bakker die zijn boeken nog niet neergelegd heeft. Ze beëindigde haar stuk met de boodschap dat je ook kwaliteitsvol in een dorp kan leven zonder dat er op elke hoek een winkel is of elke avond een nieuwe theatervoorstelling te beleven valt.

    lees meer
  • Stadsangst. De plattelandsidylle die het platteland overleeft

    Auteur: Hugo Lauwers (01-12-2018) | Seizoen 3, aflevering 8 van de Britse televisieserie Build a New Life in the Country startte in 2007 met de woorden: 'Wie wil de drukke stad niet de rug toekeren om hier te gaan wonen?' In beeld: een idyllisch dorp op het prachtige platteland van Monmouthshire in Zuid-Wales. Build a New Life in the Country was een van de succesrijke series die in de jaren 2000 in het Verenigd Koninkrijk en Europa het kleine scherm veroverden, op Vlaamse televisiezenders afgewisseld met reeksen als Escape to the country of Home away from Home. Toon en concept van dergelijke reeksen zijn onveranderlijk dezelfde: een gezin ruilt zijn stressy leven in de stad voor een droomplek in the country, waar het met een beperkt budget een landhuis of boerderij renoveert, tot de overwinningskreet klinkt: 'We did it!' Versta: 'Ga de stad uit. Just do it!'

    lees meer
  • taBAKSTEEN. Hoe raak ik van mijn ruimteverbruik af?

    Auteur: Hans Leinfelder (01-12-2018) | De jaarlijkse Werelddag van de stedenbouw stond in 2018 volledig in het teken van 'urban sprawl'. Aanleiding was de studie die VITO het voorbije jaar in opdracht van het Departement Omgeving uitvoerde en die de maatschappelijke kosten van de stijgende verstedelijkingsgraad in Vlaanderen becijferde. Is zoiets nog nodig, nu allang bewezen is dat ons ruimtegebruik niet meer te vergoelijken valt? Blijkbaar wel, want ook al zijn volgens een aantal experts 'de geesten rijp voor een ommekeer', de Vlaming blijft onverstoord open ruimte aansnijden om zijn huis-met-tuin te bouwen. 'Aanschouwt eer ge bouwt', een van de workshops tijdens de Werelddag, boog zich dan ook over de vraag: hoe krijg je zo'n diepgeworteld woon- en bouwgedrag gecorrigeerd? Hans Leinfelder modereerde.

    lees meer