Ruimte > Ruimte 47

Ruimte 47

Oktober 2020

Inspire to Expire

De bestemmingen die werden vastgelegd in de gewestplannen hebben een eeuwigdurende doorwerking en kunnen pas aangepast worden door de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan. Het onderzoeksproject ‘Inspire to Expire’ ging na of – en hoe – de gewestplannen kunnen afgeschaft worden. Omdat deze vraagstelling zo accuut en relevant is, kreeg het project meteen ook een BWMSTR Label én een expo. Dit themadossier biedt u een inkijk in de boeiende denkoefening van ‘Inspire to Expire’.

artikels

  • sneak peek | lees het volledige artikel

    'Een draagvlak krijg je niet cadeau'

    Auteur: Koen Raeymaekers. Leo Van Broeck is een ‘content mens’. Zijn eigen woorden. Daar is ook wel reden toe: bij het beëindigen van zijn vierjarig mandaat als Vlaams Bouwmeester kan Van Broeck terugblikken op een erg productief parcours. Met hem werd het bouwmeesterschap naar een hoger niveau getild. Hij breidde het instrumentenarsenaal uit dat het Team Vlaams Bouwmeester voor allerlei ruimtegebonden kwesties ter beschikking stelt van overheden, opdrachtgevers en ontwerpers – onder meer met de Bouwmeesterscan, die lokale besturen helpt bij het uitwerken van een duurzaam ruimtebeleid, en de Oproep Aan Geïnteresseerden, die jongere bureaus en ontwerpers de kans biedt uit de anonimiteit te treden.

    lees meer
  • De tuin van Adem en Eten

    Auteurs: Merel Goossens, Steffi Desmet (1 oktober 2020) | Eind oktober 2019 besliste Intercommunale Leiedal - in samenspraak met het gemeentebestuur van Zwevegem - om een hectare woonuitbreidingsgebied aan de rand van deelgemeente Sint-Denijs niet te ontwikkelen, maar ter beschikking te stellen voor een duurzaam en innovatief openruimteproject. Via een open oproep konden geïnteresseerde kandidaten voorstellen indienen. Het project 'Tuin van Adem en Eten', dat een voedselbos combineert met open ruimte, kwam als winnaar uit de bus en kon op 1 maart van start gaan.

    lees meer
  • Dweilen met de kraan dicht

    Auteur: Simon Verledens (1 oktober 2020) | Onbebouwde en onverharde (groene) ruimte heeft in zowel het stads- als het openruimtelandschap een belangrijke rol te vervullen en is cruciaal voor een gezond (leef)klimaat. In beide omgevingen wordt die open ruimte echter gekenmerkt door een steeds grotere bebouwingsgraad, zowel omwille van verdichting (binnen het stadslandschap) als van suburbanisatie (van het openruimtelandschap). Als we de schaarse open ruimte in Vlaanderen willen behouden en beschermen, zullen we de ruimte anders en efficiënter moeten gaan gebruiken. Dit vraagt om een gewijzigd ruimtelijk beleid: Ruimte voor Gent (2018) - de nieuwe ruimtelijke structuurvisie voor de stad - introduceert daarom het principe 'ruimteneutraliteit'. (Beeld: Copyright Christophe Vander Eecken).

    lees meer
  • Hoe kunnen we het gewestplan afschaffen?

    Auteurs: Tom Coppens, Pascal De Decker, Hans Leinfelder, Guy Vloebergh | Ze zijn intussen al meer dan veertig jaar oud. En toch hebben de gewestplannen ook vandaag nog altijd een zeer grote impact op het ruimtelijk beleid. Vooral het overaanbod aan ontwikkelingsmogelijkheden in harde bestemmingen voor wonen, recreatie en bedrijvigheid vormt een haast onoverkomelijke hindernis voor de realisatie van de aangekondigde bouwshift. Moeten we ons ruimtelijk beleid nog laten leiden door planologische beslissingen die meer dan 40 jaar geleden genomen werden? Wordt het niet stilaan tijd om die gewestplannen af te schaffen? Of is dat een planologische en juridische fictie?<br /> <br /> Beeld: expo 'Inspire to Expire'. Copyright: Fotograaf Filip Dujardin/Vlaams Architectuurinstituut<br />

    lees meer
  • Niets is voor eeuwig, ook gewestplannen niet.

    Auteur: Patricia Popelier (1 oktober 2020) | Kan je een gewestplan laten vervallen en vervangen door een geheel nieuw grondbeleid? Kan je bestemmingsplannen niet-bindend maken? Het zijn enkele scenario's die circuleren om de bouwshift te realiseren. Om die scenario's van tafel te vegen, wordt al gauw geschermd met rechtszekerheid. Maar dat is natuurlijk niet hetzelfde als onbeweeglijkheid. In essentie draait alles om de afweging tussen individuele verwachtingen en het algemeen belang. We geven enkele vuistregels voor die afweging. Zo kunnen we nagaan onder welke voorwaarden een tabula rasa mogelijk is vanuit het oogpunt van het rechtszekerheidsbeginsel.

    lees meer
  • Plannen voor een Antwerpse ster

    Auteur: Ann Embrechts (1 oktober 2020) | In 2010 onderzocht Ann Embrechts in het kader van haar masterproef de ontstaansgeschiedenis van het gewestplan Antwerpen. Ze kwam daarbij terecht bij de vzw Schelde-Dijle, een vereniging die speciaal voor het voorbereidende veldwerk van het gewestplan werd opgericht. In de vzw zetelden gedreven figuren zoals wijlen professor emeritus Jef Van den Broeck, die een cruciale rol speelde in de recente Antwerpse stadsontwikkeling en –vernieuwing. Voor dit themadossier blikt de auteur terug op haar onderzoeksbevindingen en gesprekken met de sleutelfiguren in dit verhaal.

    lees meer
  • Planvrij Wuustwezel

    Auteur: Ellen Van Mechelen (1 oktober 2020) | Wuustwezel, in de Antwerpse Noorderkempen, is volgens het Betonrapport een van de slechtere leerlingen van de klas. De gemeente verliest per dag drie keer meer open ruimte dan het Vlaamse gemiddelde. Dit is voornamelijk te wijten aan nieuwe verkavelingen en bijkomende gebouwen voor intensieve landbouw, zoals veestallen en glastuinbouw. Ook het betonrisico vormt een belangrijk aandachtspunt: in 2013 ging het in Wuustwezel om maar liefst 260 ha. Dat ligt mede aan het gewestplan, dat voor grote delen van Wuustwezel nog steeds als basis geldt voor het afleveren van omgevingsvergunningen.

    lees meer
  • Tijdloze ruimte

    Auteurs: Peter Lacoere en Hans Leinfelder (1 oktober 2020) | Tot op vandaag bepalen de gewestplannen uit de jaren 1970 in sterke mate de Vlaamse ruimtelijke ordening Met alle gevolgen van dien. Hoe is het mogelijk dat deze meer dan 40 jaar oude plannen onze ruimtelijke ordening nu al generaties lang blijven domineren en dat het beleid deze impact niet bijgestuurd lijkt te krijgen? (Beeld: Copyright Ministerie voor Openbare Werken).

    lees meer